کلاژن چیست و چه کاری در بدن انجام می‌دهد؟

کلاژن

کلاژن نوعی پروتئین ساختاری است که در بافت‌های پیوندی در سراسر بدن از جمله پوست، استخوان‌ها، تاندون‌ها و رباط‌ها یافت می‌شود. عملکرد اصلی آن کمک به بافت‌ها برای تحمل کشش است. با افزایش سن، کلاژن بدن شما کمتر می‌شود. برخی افراد با مصرف مکمل های کلاژن سعی در بازسازی کلاژن دارند.

محققان تأثیر مکمل کِلاژن بر روی پیری پوست، تراکم استخوان، سلامت مفاصل و سایر عوامل را بررسی کرده اند. در حالی که نتایج امیدوار کننده است، تحقیقات بیشتری برای درک کامل مؤثر بودن یا نبودن مکمل مورد نیاز است.

کلاژن فراوان ترین پروتئین موجود در بدن است. این پروتئین ساختار پوست را ایجاد می‌کند و به لخته شدن خون کمک می‌کند. کِلاژن در سال‌های اخیر به عنوان یک مکمل غذایی و مواد تشکیل دهنده شامپوها و لوسیون های بدن محبوب شده است.

کلاژن چیست؟

کلاژن تقریباً یک سوم ترکیب پروتئین بدن را تشکیل می دهد. کِلاژن، یکی از مهمترین عناصر سازنده استخوان‌ها، پوست، عضلات، تاندون‌ها و رباط‌ها است. همچنین در بسیاری از قسمت‌های دیگر بدن از جمله رگ های خونی، قرنیه و دندان نیز یافت می‌شود.

می‌توانید آن را به عنوان “چسبی” تصور كنید كه همه این موارد را در كنار هم قرار می‌دهد. در واقع، این کلمه از واژه یونانی ” kólla” گرفته شده است که به معنی چسب است.

چه کاری در بدن انجام می‌دهد؟

در بدن انسان حداقل 16 نوع از این پروتئین وجود دارد. چهار نوع اصلی، کلاژن‌های نوع1، 2، 3 و 4 هستند.

در ادامه به بررسی چهار نوع اصلی کلِاژن و نقش آنها در بدن می‌پردازیم:

  • نوع 1: این نوع، 90٪ از کلاژن بدن را تشکیل می دهد و از الیاف بسته بندی شده متراکم ساخته شده است. این کِلاژن ساختار پوست، استخوان‌ها، تاندون‌ها، غضروف‌های رشته‌ای، بافت همبند و دندان‌ها را فراهم می‌کند.
  • نوع 2: این نوع از الیاف بسته بندی آزادتر ساخته شده و در غضروف الاستیک یافت می شود که حالت فنر به مفاصل می‌دهد.
  • نوع 3: این نوع از ساختار عضلات، اندام ها و عروق پشتیبانی می کند.
  • نوع 4: این نوع به فیلتراسیون کمک می کند و در لایه های پوست یافت می شود.

با افزایش سن، بدن شما کلاژن کم و با کیفیت پایین‌تری تولید می‌کند. یکی از نشانه‌های قابل مشاهده در این مورد در پوست است که سفت می‌شود. غضروف‌ها نیز با افزایش سن ضعیف می شوند.

مواد مغذی که باعث افزایش تولید کِلاژن می‌شوند

همه کلاژن ها از پروکلاژن ساخته می‌شوند. بدن انسان با ترکیب دو آمینو اسید(گلیسین و پرولین) پروکلوژن تولید می‌کند. در این فرآیند از ویتامین C استفاده می‌شود.

مصرف مواد مغذی زیر به مقدار زیاد، به بدن در تولید این پروتئین مهم کمک می‌کند:

  • ویتامین C: به مقدار زیاد در مرکبات، فلفل دلمه ای و توت فرنگی یافت می شود .
  • پرولین: مقادیر زیادی از آن در سفیده تخم، جوانه گندم، محصولات لبنی، کلم، مارچوبه و قارچ یافت می شود .
  • گلیسین: به مقدار زیاد در پوست گوشت خوک، پوست مرغ و ژلاتین یافت می شود اما گلیسین در غذاهای مختلف حاوی پروتئین نیز یافت می شود.
  • مس: مقادیر زیادی از آن در گوشت، دانه کنجد، پودر کاکائو، بادام هندی و عدس یافت می شود.

علاوه بر این، بدن برای تولید پروتئین های جدید، به پروتئین با کیفیت بالا و حاوی اسیدهای آمینه نیاز دارد. گوشت، مرغ، غذاهای دریایی، لبنیات، حبوبات و توفو همگی منابع عالی اسیدهای آمینه هستند.

مواردی که به کِلاژن آسیب می رسانند

شاید پرهیز از رفتارهای زیر برای تخریب کلاژن حتی مهم تر از مصرف مواد حاوی آن باشد:

  • خوردن بیش از حد قند و کربوهیدرات های تصفیه شده. قند در ترمیم کِلاژن اختلال ایجاد می کند. بنابراین، مصرف شکر و کربوهیدرات های تصفیه شده را به حداقل برسانید.
  • آفتاب گرفتن زیاد. اشعه ماوراء بنفش می تواند تولید این پروتئین را کاهش دهد. از قرار گرفتن در معرض آفتاب بیش از حد خودداری کنید.
  • سیگار کشیدن. کشیدن سیگار تولید آن را کاهش می دهد. همچنین می تواند بهبود زخم را مختل کرده و منجر به چین و چروک شود.

برخی از اختلالات خود ایمنی مانند لوپوس نیز می تواند به کِلاژن آسیب برساند.

منابع غذایی طبیعی

بافتهای پیوندی غذاهای حیوانی منبع این پروتئین هستند. به عنوان مثال، در پوست مرغ و گوشت خوک به مقدار زیاد یافت می‌شود.

آبگوشت استخوان سرشار از کلاژن است که از جوشاندن استخوان مرغ و سایر حیوانات درست می شود.

ژلاتین در واقع نوع پخته شده آن محسوب می‌شود. بنابراین سرشار از آمینو اسیدهای مورد نیاز برای تولید کلاژن است.

اما اینکه آیا مصرف غذاهای سرشار از کلاژن واقعاً باعث افزایش سطح این پروتئین در بدن می شود، مورد بحث محققان است.

بعد از اینکه پروتئین می خورید به آمینو اسیدها تجزیه شده و دوباره ترکیب می شود، بنابراین کلاژن مصرفی مستقیماً در بدن به سطوح بالاتر تبدیل نمی‌شود.

فواید مکمل های کلاژن

دو نوع مکمل کلاژن در حال محبوبیت هستند:

  • کلاژن هیدرولیز شده (هیدرولیزات کلاژن)
  • ژلاتین

کِلاژن هیدرولیز شده (هیدرولیزات کِلاژن) و ژلاتین دو نوع مکمل پرطرفدار کلاژن هستند. ژلاتین از پخت کلاژن به وجود می‌آید. این کلاژن‌ها، پروتئین‌های بزرگ را برای جذب راحت در بدن، به پپتیدهای کوچکتر تقسیم می‌کنند.

مطالعات زیادی در مورد مکمل های کلاژن انجام نشده است، اما پژوهش‌هایی که وجود دارد فواید زیر را تایید می کنند:

  • حجم عضلات. تحقیقی در سال 2019 در مردان فعال نشان داد که ترکیبی از مکمل‌های پپتید کلاژن و تمرینات قدرتی، بیشتر از دارونما باعث افزایش حجم و قدرت عضلات می شود.
  • آرتروز. یک مطالعه حیوانی در سال 2017 اثرات مکمل های کلاژن بر روی موش های مبتلا به آرتروز را بررسی کرد. نتایج نشان داد که مصرف مکمل می‌تواند نقش محافظتی در برابر پیشرفت این بیماری داشته باشد.
  • خاصیت کشسانی پوست. بر اساس پژوهشی که در سال 2019 انجام شد، مصرف مکمل توسط زنان باعث بهبود ظاهر و تقویت خاصیت کشسانی پوست می‌شود. این پروتئین در درمان‌های موضعی نیز استفاده می شود تا خطوط و چین و چروک را به حداقل برساند و با این کار به بهبود ظاهر پوست کمک کند.

برخی از متخصصان طب جایگزین، استفاده از مکمل‌های کلاژن را برای درمان سندرم روده نشت پذیر مناسب می‌دانند.

عوارض جانبی و نکات ایمنی

تا به امروز، اطلاعات قابل اعتماد محدودی در مورد ایمنی و اثر بخشی مکمل‌های کلاژن در دسترس است.
طعم نامطبوع، احساس سنگینی و سوزش معده از عوارض جانبی احتمالی مکمل های کِلاژن هستند. همچنین، اگر به منبع تولید مکمل حساسیت دارید، ممکن است بدنتان به آن واکنش آلرژیک نشان دهد.

نحوه مصرف مکمل

پپتید کِلاژن به صورت پودری موجود است که می‌توانید آن را به راحتی با غذا مخلوط کنید.

شکل پپتیدی این پروتئین تبدیل به ژل نمی‌شود، بنابراین می‌توانید آن را در اسموتی‌ها، سوپ یا غذاهای پخته شده مخلوط کنید بدون اینکه بر بافت آنها تأثیر بگذارد.

می توانید از ژلاتین برای تهیه ژله یا پاستیل‌های خانگی استفاده کنید. هنگام خرید مکمل‌ دقت کنید که نوع با کیفیت آن را انتخاب کنید.

استفاده‌های دیگر

این پروتئین کاربردهای زیادی دارد؛ از غذا و دارو گرفته تا تولید صنعتی.

در طول هزاران سال از این پروتئین برای تولید چسب استفاده می‌کردند. هنوز هم برای ساخت تارِ سازهای موسیقی استفاده می‌شود.

برای ساخت ژلاتین خوراکی، کلاژن را گرم می کنند. از آن برای ساخت پوشش برای سوسیس و کالباس نیز استفاده می شود. در زمینه پزشکی، به عنوان پرکننده در جراحی پلاستیک و پانسمان برای سوختگی های شدید مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سخن پایانی

کلاژن پروتئین مهمی است که ساختار بسیاری از قسمت‌های بدن را تشکیل می‌دهد. جالب اینجاست که غذاها و مواد مغذی مصرفی شما می‌تواند به بدن در ساخت این پروتئین کمک کند.

مکمل های کِلاژن نیز می‌توانند مفید باشند. برخی از مطالعات مقدماتی نشان می‌دهد که این مکمل‌ها می‌توانند کیفیت پوست و عملکرد عضلات را بهبود بخشند و درد آرتروز را کاهش دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *