هر آنچه درباره کم خونی باید بدانید؟

کم خونی

کم خونی نوعی بیماری است که در آن (بسته به نوع)، تعداد گلبول های قرمز خون (RBC) از حد نرمال کمتر است یا پروتئین هموگلوبین در داخل این سلول ها مشکلی دارد. هموگلوبین وظیفه انتقال اکسیژن به بافت های بدن را به عهده دارد، بنابراین کم خونی می تواند احساس ضعف و خستگی در شما ایجاد کند.

کم خونی چیست؟

کم خونی هنگامی اتفاق می‌افتد که تعداد گلبول های قرمز خون سالم در بدن شما بسیار کم باشد. گلبول های قرمز خون اکسیژن را به تمام بافت های بدن منتقل می کنند ، بنابراین تعداد گلبول های قرمز خون پایین نشان می دهد که مقدار اکسیژن خون شما کمتر از حد مجاز است.

بسیاری از علائم کم خونی ناشی از کاهش اکسیژن رسانی به بافت ها و اندام های حیاتی بدن است.

کم خونی با توجه به مقدار هموگلوبین اندازه گیری می شود، هموگلوبین پروتئین موجود در سلول های قرمز خون است که اکسیژن را از ریه ها به بافت های بدن می رساند.

بر اساس منابع معتبر، کم خونی بیش از 1.6 میلیارد نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می دهد. زنان و افرادی که بیماری های مزمن مانند سرطان دارند بیشترین خطر ابتلا به کم خونی را دارند.

چه عواملی باعث کم خونی می شود؟

آهن خوراکی، ویتامین B-12 و فولات برای تکامل گلبول های قرمز در بدن ضروری هستند. به طور معمول ، هر روز 0.8 تا 1 درصد از گلبول های قرمز بدن جایگزین می شوند و متوسط طول عمر سلول های قرمز 100 تا 120 روز است. هر فرآیندی که تأثیر منفی بر تعادل بین تولید گلبول های قرمز و تخریب آن داشته باشد، می تواند باعث کم خونی شود.

به طور کلی دلایل کم خونی به عواملی که تولید گلبول های قرمز خون را کاهش می دهند و عواملی که تخریب گلبول های قرمز را افزایش می دهند تقسیم می شوند.

عواملی که تولید گلبول های قرمز خون را کاهش می دهند

عواملی که به طور معمول تولید گلبول های قرمز خون را کاهش می دهند و باعث کم خونی می شوند، عبارتند از:

تحریک ناکافی تولید گلبول های قرمز توسط هورمون اریتروپویتین ، که توسط کلیه ها ایجاد می شود
مصرف ناکافی آهن خوراکی، ویتامین B-12 یا فولات
کم کاری تیروئید

عوامل تخریب گلبول های قرمز خون را افزایش می دهند

هر اختلالی که باعث شود تخریب گلبول های قرمز خون سریع تر از تولید آن باشد منجر به کم خونی می شود. گلبول های قرمز خون را با سرعت بیشتری نسبت به ساخته شده از بین ببرد ، می تواند باعث کم خونی شود. این رویداد معمولاً در هنگام خونریزی رخ می دهد که می تواند دلایل زیر را داشته باشد:

آندومتریوز
تصادفات
ضایعات دستگاه گوارش
قاعدگی زنان
زایمان
خونریزی بیش از حد رحم
عمل جراحي
سیروز یا زخم کبد
فیبروز (بافت آسیب دیده) درون مغز استخوان
همولیز، پارگی گلبول های قرمز خون که می تواند با برخی از داروها یا ناسازگاری Rh رخ دهد
اختلالات کبد و طحال
اختلالات ژنتیکی مانند:
کمبود گلوکز ۶-فسفات دهیدروژناز
تالاسمی
کم خونی سلول داسی شکل

به طور کلی، کمبود آهن شایع ترین علت کم خونی است که تقریباً نیمی از موارد کم خونی را تشکیل می دهد و یک اختلال بزرگ تغذیه ای در سراسر جهان است.

نیاز روزانه به ویتامین ها و آهن با توجه به جنس و سن متفاوت است. زنان به دلیل از دست دادن آهن در طول چرخه قاعدگی و رشد جنین در دوران بارداری و شیردهی ، به آهن و فولات بیشتری نسبت به مردان نیاز دارند.

آهن

بر اساس اعلام موسسه ملی سلامت آمریکا، میزان آهن توصیه شده برای بزرگسالان 19 تا 50 سال به شرح زیر است:
مردان (8 میلی گرم)
زنان (18 میلی گرم)
در طول باردارری (27 میلی گرم)
در هنگام شیردهی (9 میلی گرم)

مردان و زنان بالای 50 سال روزانه فقط به 8 میلی گرم آهن نیاز دارند. اگر میزان کافی آهن از طریق رژیم غذایی حاصل نشود، ممکن است نیاز به مکمل باشد.

منابع خوب آهن در رژیم غذایی عبارتند از:

جگر مرغ و گوشت گاو
گوشت بوقلمون تیره
گوشت قرمز، مانند گوشت گاو
غذای دریایی
غلات غنی شده
بلغور جو دوسر
عدس
لوبیا
اسفناج

فولات

فولات نوعی اسید فولیک است که به طور طبیعی در بدن ایجاد می شود.

مردان و زنان بالای 14 سال به 400 میکروگرم معادل فولات خوراکی (DFE) در روز نیاز دارند.

برای زنانی که باردار یا شیرده هستند، میزان دریافتی توصیه شده به ترتیب به 600 میکروگرم معادل فولات خوراکی و 500 میکروگرم معادل فولات خوراکی در روز افزایش می یابد.
نمونه هایی از غذاهای غنی از فولات عبارتند از:
جگر گاو
عدس
اسفناج
لوبیا سفید
مارچوبه
تخم مرغ

همچنین می توانید اسیدفولیک را با غلات و نان های غنی شده به رژیم غذایی خود اضافه کنید.

ویتامین B-12

میزان ویتامین B-12 روزانه توصیه شده برای بزرگسالان 2.4 میکروگرم است. نوجوانان و زنانی که باردار هستند روزانه به 2.6 میکروگرم و زنان شیرده 2.8 میکروگرم نیاز دارند.
جگر گاو و صدف بهترین منابع ویتامین B-12 هستند. منابع خوب دیگر عبارتند از:

ماهی
گوشت
پرندگان اهلی (ماکیان)
تخم مرغ
سایر محصولات لبنی


کسانی که نمی توانند ویتامین B-12 مورد نیاز خود را از مواد غذایی دریافت کنند مکمل ها در دسترس هستند.

علائم کم خونی چیست؟

افراد مبتلا به کم خونی، رنگ پریده به نظر می رسند و ممکن است غالباً از سرماخوردگی شکایت داشته باشند.

افراد کم خون ممکن است این موارد را تجربه کنند:

سبکی سر یا سرگیجه ، به ویژه هنگام فعالیت یا ایستادن
هوس غیرمعمول، مانند تمایل به خوردن یخ، خاک رس، یا خاک
مشکل در تمرکز یا خستگی
یبوست

برخی از انواع کم خونی می تواند باعث التهاب زبان شود، در نتیجه زبانی صاف، براق، قرمز و اغلب دردناک را موجب می شود.

اگر کم خونی شما از نوع شدید باشد، ممکن است دچار غش شوید. علائم دیگر عبارتند از:

ناخن های شکننده
تنگی نفس
درد قفسه سینه


سطح اکسیژن خون می تواند به قدری پایین باشد که باعث حمله قلبی در فرد مبتلا به کم خونی شدید شود.
اگر معاینه بدنی انجام دهید و کم خونی داشته باشید، نتایج شما ممکن است موارد زیر را نشان دهد:

فشار خون بالا یا پایین
پوست رن‌گپریده
زردی
افزایش ضربان قلب
سوفل قلب
بزرگ شدن غدد لنفاوی
بزرگ شدن طحال یا کبد
گلوسیت آتروفیک زبان


افرادی که علائم و نشانه های کم خونی دارند، باید به پزشک مراجعه کنند، به خصوص اگر غش یا درد در قفسه سینه رخ دهد.

کم خونی چگونه تشخیص داده می شود؟

آزمایشات برای تشخیص کم خونی عبارتند از:

شمارش کامل خون (CBC). آزمایش خون CBC تعداد و اندازه گلبول های قرمز خون را نشان می دهد. همچنین نشان می دهد که آیا مقدر سایر سلول های خونی مانند گلبول های سفید و پلاکت طبیعی است.

مقدار آهن موجود در سرم. این آزمایش خون نشان می دهد که آیا فقر آهن علت کم خونی است. سرمِ (Serum) خون، مایعی است که پس از حذف گلبول قرمز و عناصر لخته کننده از پلاسما میماند.

تست فریتین. این آزمایش خون ذخایر آهن را تجزیه و تحلیل می کند.

آزمایش ویتامین B-12. این آزمایش خون سطح ویتامین B-12 را نشان می دهد و به پزشک کمک می کند تا کمبود آن را تشخیص دهد.
آزمایش اسید فولیک. این آزمایش خون نشان می دهد که آیا سطح فولات سرم پایین است.

تست خون مخفی در مدفوع. این آزمایش ماده شیمیایی را روی نمونه مدفوع اعمال می کند تا ببیند خون وجود دارد یا خیر. اگر آزمایش مثبت باشد ، به این معنی است که خون در جایی از دستگاه گوارش (از دهان تا راست روده) در حال هدر رفتن است. مشکلاتی مانند زخم معده، کولیت اولسراتیو و سرطان روده بزرگ می تواند باعث ایجاد خون در مدفوع شود.

آزمایش های تکمیلی

بر اساس نتایج آزمایش های فوق، پزشکان ممکن است آزمایش های اضافی زیر را نیز انجام دهند:
آزمایش دستگاه گوارش فوقانی (upper GI)
عکس برداری از روده بزرگ یا تنقیه باریوم (barium enema)
اشعه ایکس قفسه سینه
سی تی اسکن از شکم

چگونه کم خونی را درمان کنیم؟

درمان کم خونی به علت ایجاد آن بستگی دارد.

کم خونی ناشی از مقدار ناکافی آهن در رژیم غذایی، ویتامین B-12 و فولات با مکمل های غذایی درمان می شود. در برخی موارد، وقتی B-12 به درستی از دستگاه گوارش جذب نمی شود نیاز به تزریق آن است.

پزشک و متخصص تغذیه شما می تواند نوعی رژیم غذایی را تجویز کند که حاوی مقدار مناسب ویتامین، مواد معدنی و سایر مواد مغذی باشد. یک رژیم غذایی مناسب می تواند از بروز مجدد این نوع کم خونی جلوگیری کند.

در برخی موارد، اگر کم خونی شدید باشد، پزشکان از تزریق اریتروپویتین برای افزایش تولید گلبول های قرمز در مغز استخوان استفاده می کنند. اگر خونریزی رخ دهد یا میزان هموگلوبین بسیار پایین باشد، ممکن است انتقال خون لازم باشد.

سخن پایانی

چشم انداز طولانی مدت کم خونی به علت و پاسخ به درمان بستگی دارد. کم خونی قابل درمان است، اما در صورت عدم درمان می تواند خطرناک باشد.

به برچسب های مواد غذایی توجه کنید و مولتی ویتامین مصرف کنید تا اطمینان حاصل کنید که مقدار آهن روزانه توصیه شده را دریافت می کنید.
در صورت مشاهده علائم کم خونی، با پزشک خود صحبت کنید، به خصوص اگر سابقه خانوادگی آن را داشته باشید. پزشک شما به احتمال زیاد رژیم غذایی یا مکمل را برای افزایش مصرف آهن تجویز می کند.

کمبود آهن همچنین ممکن است نشانه ای از بیماری های جدی تر باشد، بنابراین توجه به سلامتی بدن بسیار مهم است. در بیشتر مواقع، فقط با اصلاح رژیم غذایی یا مصرف مکمل آهن می توانید کم خونی را برطرف کنید.

از اینکه در این مقاله از درمانیوز با همراه بودید از شما سپاسگزاریم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *